image
  • 26 52 1399
  • 106

مسیر ولیعصر (خانه امیر بهادر)

مظفرالدین‌شاه قاجار در حال پیاده‌شدن از کالسکه شاهی بود تا وارد خانه امیربهادر شود که زنی پیچیده در چادر سیاه به سمتش آمد و کاغذی را در دستش گذاشت. تا شاه به خودش بیاید، زن در میان جمعیت گم شده بود. مظفرالدین‌شاه نگاهی به نامه انداخت و لرزید و اگر حسین‌خان امیربهادر نبود که زیر بغلش را بگیرد و داخل عمارت اربابی‌اش ببرد، زمین افتاده و همان جا قبض روح شده بود...

کسی درست نمی‌داند آن زن که بود و میان آن ورقه چه نوشته بود که در آن دی‌ماه ۱۲۸۴ قمری شاه را این طور منقلب کرد، اما می‌دانیم که این نامه باعث شد تا در همان خانه دویست‌ساله امیربهادر (وزیر جنگ و سردار سپاه)،‌ شاه، عین الدوله صدراعظم را احضار کند و فی‌المجلس نامه آمادگی‌اش برای تشکیل عدالت‌خانه که خواست علما و مردم معترضی که در حرم شاه‌عبدالعظیم بست نشسته بودند بود را نوشت و به عین الدوله سپرد تا به دست ایشان برساند.

حال از آن واقعه که پایان‌بخش مهاجرت کوچک (مهاجرت صغری) مشروطه بود، «خانه امیربهادر» در کوچه شهید بشیری بر جای مانده است. امیربهادر کسی است که مشروطه‌خواهان را تهدید کرده بود که اگر بخواهند مقابل شاه بایستند با او طرف خواهند بود و شمشیر از نیام خارج شده است. او در نهایت همین کار را هم کرد و پشت توپ‌های روسی که مجلس را به توپ بستند ایستاد و خراب شدن خانه ملت و کشته‌شدن آزادی‌خواهان را نظاره‌گر بود، اما خانه زیبای اربابی‌اش که در همسایگی امیریه کامران‌میرزا قرار داشت بر خلاف صاحب خانه سرنوشتی دیگر پیدا کرد.

هرچند خلوت‌گاه و بساط آبدارخانه فتحعلی‌شاه قاجار در ضلع شمالی سکونت‌گاه امیربهادر هنوز در این بنا به یادگار مانده،‌ اما تمام خانه با معماری زیبا و تزیینات منحصر به فردش بعد از مرگ امیربهادر به وزارت معارف سپرده شد. مرسوم بود که علی‌اصغرخان حکمت پیش از اعزام دانشجویان به فرنگ، ضیافتی را برای منتخبان و خانواده‌هایشان در این ساختمان برپا می‌کرد؛ دکتر رضازاده شفق، جلسات ادبی هفتگی را در طبقه دوم خانه برگزار می‌کرد؛ و سید حسن تقی‌زاده هم که گاهی وزیر و دوره‌هایی وکیل مجلس بود، جلسات غیر رسمی خود با سفرای خارجی را به این عمارت می‌برد. سرنوشت این عمارت با شکل‌گیری «انجمن آثار و مفاخر فرهنگی» در سال ۱۳۰۴ دگرگون شد و ساختمان به اعضای این انجمن سپرده شد تا کارهای بزرگ خود را در دل آن سر و سامان دهند. زیر سقف همین خانه بود که بزرگانی چون علامه قزوینی و ملک‌الشعرای بهار برای بازسازی آرامگاه‌های مشاهیر ایرانی تصمیم گرفتند و یا برای برگزاری کنگره فردوسی برنامه‌ریزی کردند. انجمن آثار و مفاخر فرهنگی هنوز هم در این یادگار زیبای امیربهادر، جلسات بزرگ‌داشت چهره‌های ادب و فرهنگ را برگزار می‌کند. مساحت این خانه حدود سه هزار متر مربع و دارای دو تالاری بزرگ، زیرزمین آینه‌کاری‌شده و حوض‌خانه و کاشی‌کاری‌ها و اتاق‌های متعدد است.

مسیرهای گردشگری، مسیر خیابان ولیعصر، خانه امیر بهادر