image
  • 27 55 1399
  • 58

مسیر ولیعصر (میدان منیریه)

منیر السلطنه تنها یک پسر داشت؛ پسری که یکی از محبوب‌ترین و بانفوذ‌ترین فرزندان ناصرالدین‌شاه قاجار بود و کامران میرزا نام داشت. شاید اگر قانون سخت قاجاری بودن مادر ولی‌عهد نبود، ناصرالدین‌شاه حتی دقیقه‌ای تردید نمی‌کرد که جای مظفرالدین‌میرزا، پسر همیشه مریض شکوه السلطنه، همین کامران میرزا را وارث تاج و تخت اعلام کند. شاید این از اقبال مظفرالدین بود که منیرالسلطنه، دختر معمارباشی دربار بود اما مادرش شکوه السلطنه از نوادگان فتحعلی‌شاه قاجار. با این همه، منیر السلطنه تنها زنی از زنان حرم ناصری است که نامش را به محله‌ای در تهران داده است؛ محله‌ای که هنوز هم آن را به نام او می‌خوانند: «منیریه» منیرالسلطنه دختر محمدتقی‌خان معمارباشی، معمار دارالفنون تهران بود که بعد از ازدواج موقت با ناصرالدین‌شاه، چهارمین پسر شاه را به دنیا آورد. دیری نگذشت که کامران میرزا نزد پدر محبوبیت فراوان یافت و همین باعث شد تا مادرش هم با لقب «والده‌آقا» در دربار جایگاه در خوری کسب کند و بسیاری از وظایف مهدعلیا را پس از مرگ مادر شاه بر عهده بگیرد. یکی از این وظایف، برگزاری جشن بزرگ تولد حضرت فاطمه (س) بود که باید با شکوه فراوان گرامی داشته می‌شد. در این مراسم زنان حرم و همسران سفرا و هیئت‌های خارجی دعوت می‌شدند و همه چیز از تالار اقامت‌گاه منیر السلطنه تا سفره و حتی فرش‌های مراسم به رنگ سبز بود.

او زنی خیّر و مذهبی بود و هر روز مراسم نماز جماعت در اندرونی به دستور وی برگزار می‌شد و از جمله آیین‌های مذهبی هم با تمام تشریفاتی مناسب سامان‌دهی می‌شدند. او عَلمی برای حرم حضرت ابوالفضل نذر کرد که در حرم نصب شده بود. هم‌چنین خانه‌اش یکی از پناهگاه‌های بست‌نشینان بود.

منیر السلطنه هم‌چنین در سال‌های اقامتش در حرم ناصری، ثروتی زیاد اندوخته بود که بخشی از این ثروت را وقف کارهای خیریه کرد. او پس از مرگ برادرش امیرنظام با میراث بر جای مانده از او مدرسه‌ای در کنار بقعه سید نصرالدین به نام مدرسه منیریه ساخت. همزمان با ساخت این مدرسه، هزینه بازسازی بقعه سید نصرالدین را هم داد.

پس از مرگ ناصرالدین‌شاه و تاج‌گذاری مظفرالدین‌شاه، همسران شاه پیشین از حرم اخراج شدند. تنها زنانی که فرزندی داشتند در عمارت سروستان که منزل منیر السلطنه بود اقامت داده شدند. منیر السلطنه پیش از ورود این زن‌ها به عمارتش، کاخ گلستان را ترک کرد و در عمارت بزرگ و باشکوهی که به نام او «منیریه» نام یافته بود و در همسایگی باغ وسیع کامران میرزا یعنی باغ امیریه بود اقامت گزید. در مورد مرگ منیر السلطنه اطلاعات چندانی در دست‌رس نیست؛ تنها می‌دانیم که او را بعد از مرگ به نجف منتقل کردند و در حرم حضرت امیر المومنین (ع) به خاک سپرده شده است. بعد از مرگ منیر السلطنه، باغ منیریه هم متروکه شد و و بعدها و پس از مرگ کامران میرزا وارثان او آنجا را فروختند؛ این باغ در زمان پهلوی اول و در زمان کشیدن خیابان ولی‌عصر تبدیل به یکی از میدان‌های تهران شد. این میدان را هنوز هم به همان نام صاحب زمین‌ها می‌شناسیم: «میدان منیریه»

مسیرهای گردشگری، مسیر خیابان ولیعصر، میدان منیریه