image
  • 27 25 1399
  • 52

مسیر ولیعصر (میدان ونک)

وَن، نام نوعی درخت است که به درخت زبان گنجشک هم مشهور است. در روزگاری دور در اطراف شمیران روستایی بود که پر از درختانی کوچک بود؛ درختانی که نامشان را به آن روستا دادند و این نامش شد: «ونک». برای کسانی که در مسیر خیابان ولی‌عصر به سمت شمال شهر می‌روند شاید تصور این که محوطه میدان ونک و حوالی آن، روزگاری روستایی بوده است با همین نام سخت باشد؛ روستایی که البته هنوز قدمت دقیقش و اینکه مربوط به کدام دوره تاریخی است مشخص نیست. هر چند رد پایی از ونک در کتاب‌های تاریخی یافت می‌شود، اما از آن‌جا می‌توان آن را جزیی از تاریخ تهران در حساب آورد که میرزا یوسف مستوفی الممالک در ادامه خرید زمین‌های اطراف تهران به محدوده ونک رسید و دِه ونک را با همه مستغلات و متعلقاتش به عنوان املاک خالصه از ناصرالدین‌شاه قاجار خرید. او در این منطقه چندین رشته قنات حفر کرد و شروع به آبادی روستا کرد. مستوفی الممالک در همین روستا چشم از جهان فرو بست و همان‌جا وصیت کرد تا پیکرش را در آرامگاهی اختصاصی به خاک بسپارند؛ آن آرامگاه پس از ساخته شدن دانشگاه الزهرا(س) در میانه این دانشگاه قرار گرفت. اما ونک با شکل‌گیری و احداث خیابان ولی‌عصر به دو بخش تقسیم شد؛ یکی بخش شرقی ونک بود که بیش‌تر ساکنان آن را ارامنه تشکیل می‌دادند و به «ونک ارامنه» معروف بود. گورستان قدیم ارامنه و باشگاه آرارات هم در این بخش از ونک قرار دارند. اما پاره دیگر ونک که با عنوان «ونک مستوفی» شناخته می‌شود، روی ده قدیم ونک جای گرفته است. نکته جالب این است که ده ونک هنوز هم شکل روستایی خود را حفظ کرده و می‌توان در آن یادگارهایی فراوان از دوران گذشته را دید. اما به‌واسطه ایجاد خیابان ولی‌عصر، بخش سومی هم به مجموع این دو بخش از ونک افزوده شده است؛ جایی‌که خیابان ولی‌عصر از میان آن می‌گذرد: «میدان ونک».

میدان ونک، میدانی است که در حدود دهه سی در امتداد راه خیابان ولی‌عصر ساخته شد و بخش میانی خیابان را به بخش شمالی آن متصل می‌کرد. این میدان قرار بود در ساختار جدید شهری تهران، یکی از مراکز تفریحی در شهر باشد. شاید بر اثر همین رویکرد بود که برخی از مراکز تفریحی در اطراف میدان ونک شکل گرفتند. معروف‌ترین مرکز تفریحی اطراف میدان ونک، مجموعه فان‌فار بود در بخش جنوب غربی قرار داشت و در آن سو هم درایوین سینما در شمال غربی میدان بود. در سال‌های بعد و در جریان گسترش تهران، میدان ونک با توجه به این که معبری برای رسیدن از جنوب به سمت شمال تهران بود، فضایی مناسب برای استقرار برخی نهادها و سازمان‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی شد. هم‌چنین با تعطیلی مراکز تفریحی در این میدان و ساخته شدن مراکز تجاری و برج‌های اداری بعد از انقلاب اسلامی، ترکیب جمعیتی و شغلی در میدان ونک تغییر کرد؛ در این تغییر ساختار شهری در تهران، ونک به یکی از مهم‌ترین نقاط و حلقه‌های اقتصادی و اجتماعی شهری تبدیل شد.

مسیرهای گردشگری، مسیر خیابان ولیعصر، میدان ونک